“Thế nhé, cứ giải quyết như thế đi”

Nhân viên đến tìm mình và trình bày một vấn đề cần giải quyết. Mình đưa luôn lời khuyên. Bạn ấy quay về chỗ ngồi, còn mình thì quay lại với công việc của mình.

Đáng ra mình phải thấy nhẹ người, vì mình vừa giúp người ta xong. Nhưng trong lòng mình lại có một cảm giác lạ lắm — như mình đã quá vội ở chỗ nào đó.

Mãi sau này mình mới gọi được tên nó.

Cố lần team mình phụ trách tổ chức một sự kiện. Việc thiết kế hình ảnh chính cho sự kiện gặp chút rắc rối, do bên vendor mãi không đưa ra được phương án nào hợp lý.

Bạn nhân viên phụ trách chính đến gặp mình: “Em nghĩ mãi mà chưa ra được ý tưởng nào chị ạ, chị có ý tưởng gì không?”

Và tinh thần muốn làm một người sếp anh hùng trong mình lập tức nổi lên.

Mình biết mấy hôm nay team đang bế tắc với ý tưởng thiết kế. Cả đêm hôm trước mình đã thao thức để nghĩ về nó. Nên khi bạn ấy vừa hỏi, mình đã không để bạn ấy phải chờ một giây nào mà đưa luôn ra ý tưởng mà mình đã ấp ủ suốt đêm qua.

Mình phải thành thật: cảm giác lúc đưa ra ý tưởng đó thật đáng tự hào. Mình thấy mình sáng tạo. Ý tưởng của mình hay thật. Và hơn cả, mình thấy mình đúng là một người sếp năng suất, hiểu biết, luôn sẵn lòng vì công việc và hết lòng giúp đỡ nhân viên.

Bạn ấy gật gù ghi chép.

Có một khoảnh khắc, mình thấy bạn ấy như có điều muốn nói. Nhưng bạn ấy chỉ im lặng.

Còn mình thì kết thúc câu chuyện bằng câu: “Mình cứ chốt luôn thiết kế như thế đi.” Rồi quay lại với công việc của mình.

Thiết kế sau đó được làm lại dựa trên đúng ý tưởng của mình. Nhưng cảm giác khó chịu ấy cứ vương vấn mình. Đó là gì vậy?

Mình đã gọi tên được cảm giác ấy 

Mãi sau này mình mới hiểu: mình đã giúp bạn ấy xong vấn đề, nhưng mình chưa nghe bạn ấy nói hết. Mình không cho bạn ấy thời gian để nói bạn ấy có muốn bổ sung gì không. Và sự im lặng của bạn ấy không phải là đồng ý — đó là điều bạn ấy muốn nói mà không còn chỗ để nói.

Sự im lặng của bạn ấy không phải là đồng ý — đó là điều bạn ấy muốn nói mà không còn chỗ để nói.

Và đây là ba điều mình học được từ khoảnh khắc đó:

– Sự im lặng của nhân viên không phải là đồng ý: Bạn ấy thấy sếp đang bận rồi, thấy việc đã có hướng rồi vậy thì nói ra làm gì nữa. Còn mình thì cứ nghĩ là mọi chuyện đã ổn, rằng mình đã thể hiện đúng vai trò “người giải nguy” cho nhân viên trong mọi tình huống.

– “Thế nhé, cứ giải quyết như thế đi”: Nghe như đang giúp, nhưng thực ra là đang đóng cửa. Câu đó không sai về nội dung. Nó chỉ đến quá sớm — trước khi người kia được nói hết điều mình nghĩ.

– Và “cảm giác lạ lắm” là tín hiệu đáng tin nhất mà mình có. Trực giác thường biết trước khi lý trí kịp gọi tên. Nếu sau một cuộc trò chuyện mà mình thấy có gì đó không ổn — thường là có thật. Hãy cố gắng đừng bỏ qua nó chỉ vì mình đang bận.

Rồi một ngày, mình thử làm khác đi

Cũng bạn nhân viên ấy, một hôm lại đến báo cáo một vấn đề.

Cảm giác muốn đưa lời khuyên ngay lập tức lại trồi lên. Thật đấy, nó gần như một phản xạ. Nhưng lần này mình đã cố chế ngự nó lại. Và mình hỏi:

“Theo em chúng ta nên xử lý việc này thế nào?”

Bạn ấy dừng lại một chút.

Thú thật, khoảng lặng đó hơi khó chịu với mình. Bản năng cũ cứ thúc mình lấp vào, mình chỉ muốn được đưa ra lời khuyên ngay lập tức với phương án mà mình nghĩ thật là hay, thật xuất sắc. 

Nhưng rồi bạn ấy nói ra cách xử lý của mình.

Cuối cùng, vấn đề được giải quyết theo cách của bạn ấy, cộng thêm một chút gợi ý nữa từ mình. Mặt bạn ấy sáng lên và ánh mắt lấp lánh niềm vui. 

Còn mình thì như ngộ ra một điều: À, ra là vậy. Không phải lúc nào nhanh cũng là tốt. Hãy để cho người khác được lắng nghe, được cơ hội tìm ra cách xử lý vấn đề — chứ không phải phụ thuộc vào mình.

Không phải lúc nào nhanh cũng là tốt.

Hãy để cho người khác được lắng nghe, được cơ hội tìm ra cách xử lý vấn đề — chứ không phải phụ thuộc vào mình.

Vai trò của mình không phải là người có sẵn câu trả lời

Vai trò của mình là tạo ra một khoảng lặng để câu trả lời của người khác được xuất hiện.

– Một câu hỏi mạnh hơn một lời khuyên: Lời khuyên giải quyết vấn đề của hôm nay còn câu hỏi thì xây nên người sẽ giải quyết vấn đề của tất cả những ngày sau. Nếu mình cứ mãi là người đưa ra lời khuyên, nhân viên sẽ bị lệ thuộc, sẽ không cảm thấy mình được phát triển, đôi khi còn không phục chính cách xử lý vấn đề của mình dẫn đến tinh thần làm việc đi xuống. 

– Và chậm lại một nhịp không làm mình mất vai trò — nó chỉ đổi thứ tự. Khi mình chậm lại, nhân viên của mình có thời gian suy xét và đưa ra cách xử lý từ góc nhìn của họ. Từ đó, họ có trách nhiệm hơn và trưởng thành hơn với công việc. Kinh nghiệm của mình vẫn ở đó, vẫn nguyên giá trị. Chỉ khác là nó đến sau, để bổ sung — thay vì đến trước, để thay thế.

Ba câu hỏi để bạn có thể áp dụng luôn

Ngay từ bây giờ, mỗi lần nhân viên tìm đến bạn để nêu ra vấn đề gì, hãy cố gắng chế ngự cảm giác muốn đưa ra luôn lời khuyên bằng các cầu hỏi sau:

1. Thay “Em cứ làm thế này nhé” bằng “Theo em chúng ta nên xử lý việc này thế nào?”

2. Nếu bạn ấy nói “Em chưa biết” — đừng vội đưa ra lời khuyên để lấp vào. Hỏi tiếp: “Em thấy khó nhất ở chỗ nào?”

3. Sau khi bạn ấy nói xong, hãy kiên nhẫn lắng nghe và hỏi thêm: “Còn gì nữa không?” Chỉ khi bạn ấy xác nhận là không còn gì nữa, mình mới thêm phần của mình — và mở đầu bằng “Chị bổ sung thêm một ý nữa nhé” thay vì “Nhưng chị nghĩ là…”

Đọc đến đây, chắc sẽ có bạn nghĩ rằng việc đang gấp mà còn ngồi hỏi qua hỏi lại như vậy thì sao mà giải quyết được.

Mình hoàn toàn đồng ý. Có những việc thật sự gấp, thật sự cần mình quyết ngay. Câu hỏi này không dùng cho những lúc đó.

Nhưng những lúc đó ít hơn mình tưởng rất nhiều đấy.

Việc này khó nhưng xứng đáng để cố gắng làm

Ngày mai, khi có một bạn nhân viên mang vấn đề đến, các bạn hãy thử giữ lại lời khuyên đang chờ sẵn trong đầu và hỏi đúng một câu: “Theo em chúng ta nên xử lý việc này thế nào?”

Rồi kể mình nghe các bạn đã nghe được điều gì nhé — mình đoán là sẽ có nhiều điều bất ngờ.

Bây giờ, mỗi lần một bạn nhân viên tới tìm mình, mình vẫn đang cố gắng chế ngự “con quỷ lời khuyên” chỉ muốn nhảy ra ngay khi nhân viên nêu lên vấn đề. Đây không phải là việc dễ dàng và mình vẫn đang cố gắng để điều chỉnh. 

Chính những gương mặt bừng sáng, sự tự tin và thoả mãn của một người vừa được nêu lên ý kiến của mình, vừa được tự tay xử lý vấn đề của chính mình từ nhân viên chính là động lực lớn nhất để mình cố gắng rèn luyện thói quen này. 

Và mình càng thấy rõ hơn điều mình ngẫm nghĩ bấy lâu nay. Hoá ra điều tốt nhất mình có thể cho một người không phải là câu trả lời của mình — mà là khoảng lặng để họ tìm ra câu trả lời của chính họ.

Hoá ra điều tốt nhất mình có thể cho một người không phải là câu trả lời của mình — mà là khoảng lặng để họ tìm ra câu trả lời của chính họ.